- Πέθανε σε ηλικία 95 ετών ο εμβληματικός αντιναύαρχος και πολιτικός Αλέξανδρος Παπαδόγγονας.
- Πρωταγωνίστησε στο Κίνημα του Ναυτικού το 1973 και βασανίστηκε από τη χούντα.
- Ανέλαβε την προσωπική ασφάλεια του Κωνσταντίνου Καραμανλή κατά την επιστροφή του το 1974.
- Διετέλεσε υπουργός σε κρίσιμα χαρτοφυλάκια, εκσυγχρονίζοντας τη ναυτιλία και τις μεταφορές.
- Υπήρξε βουλευτής Α' Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία για 8 συνεχόμενες θητείες.
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών ο αντιναύαρχος ε.α. Αλέξανδρος Παπαδόγγονας, μια εμβληματική προσωπικότητα που σφράγισε τη μετάβαση από τη δικτατορία στη Μεταπολίτευση. Υπήρξε ηγετική μορφή του Κινήματος του Ναυτικού το 1973 και ο άνθρωπος που ανέλαβε την προσωπική ασφάλεια του Κωνσταντίνου Καραμανλή τις πρώτες κρίσιμες ημέρες της επιστροφής του στην Ελλάδα.
| Περίοδος | Γεγονός / Αξίωμα |
|---|---|
| 1931 | Γέννηση στην Τρίπολη Αρκαδίας |
| 1952 | Έξοδος από τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων |
| Μάιος 1973 | Σύλληψη και βασανιστήρια στο ΕΑΤ-ΕΣΑ |
| Ιούλιος 1974 | Επικεφαλής ασφαλείας του Κωνσταντίνου Καραμανλή |
| 1974-2000 | Βουλευτής Α' Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία (8 θητείες) |
| 1974-1993 | Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας, Μεταφορών & Εθνικής Αμύνης |
Η απώλεια του Αλέξανδρου Παπαδόγγονα σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Υπήρξε ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που συνδύασαν την επιχειρησιακή αριστεία στις ένοπλες δυνάμεις με τη βαθιά δημοκρατική συνείδηση, λειτουργώντας ως καταλύτης για την ομαλή μετάβαση της χώρας στη νομιμότητα μετά την επταετία. Η δράση του δεν περιορίστηκε στα στενά στρατιωτικά πλαίσια, αλλά επεκτάθηκε στην πολιτική εδραίωση της Δύσης στην Ελλάδα.
Προτιμούσε πάντοτε την προσφώνηση «κύριε ναύαρχε» από όποια άλλη, δείχνοντας την αίσθηση της υποχρέωσής του για υπηρεσία προς την πατρίδα.
Απόσπασμα από το βιογραφικό του έργο
Το Κίνημα του Ναυτικού και η αντίσταση στη δικτατορία
Ο Αλέξανδρος Παπαδόγγονας, απόφοιτος της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων το 1952, διαδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στην προσπάθεια ανατροπής της χούντας το 1973. Μέσω του διπλωμάτη Γεωργίου Σέκερη, ήρθε σε επαφή με τον Ευάγγελο Αβέρωφ-Τοσίτσα, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη πολιτική κάλυψη για το εγχείρημα του Μαΐου του 1973. Παρά την κατάπνιξη του κινήματος, η δράση του παρέμεινε ως σύμβολο αντίστασης των αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού.
Μετά την αποκάλυψη της κίνησης, ο Παπαδόγγονας συνελήφθη και φυλακίστηκε στα κρατητήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ. Εκεί υπέστη ανείπωτα βασανιστήρια, ενώ το καθεστώς προχώρησε στην απόταξή του από τις τάξεις του στρατεύματος. Η στάση του κατά τη διάρκεια της ανάκρισης και η ακλόνητη πίστη του στις δημοκρατικές αξίες τον κατέστησαν έναν από τους κορυφαίους αγωνιστές της περιόδου εκείνης.
Ο «φρουρός» του Κωνσταντίνου Καραμανλή
Τον Ιούλιο του 1974, με την κατάρρευση της δικτατορίας, ο Παπαδόγγονας αποκαταστάθηκε άμεσα και ανέλαβε τη διοίκηση του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Κανελλόπουλος. Η πιο κρίσιμη αποστολή του, ωστόσο, ήταν η προσωπική ασφάλεια του εθνάρχη Κωνσταντίνου Καραμανλή. Καθώς η απειλή από φιλοχουντικά στοιχεία παρέμενε ενεργή, ο Παπαδόγγονας επέλεξε προσωπικά επίλεκτους βατραχανθρώπους (ΟΥΚ) για να περιφρουρήσουν τον πρωθυπουργό στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεταννία».
Παράλληλα, προέβη σε μια παράτολμη ενέργεια για τον επανεξοπλισμό του Ναυτικού, καθώς οι αποθήκες οπλισμού ήταν πρακτικά άδειες. Με τη σύμφωνη γνώμη του Αβέρωφ, εξασφάλισε σύγχρονο οπλισμό από τις αποθήκες του ΝΑΤΟ στην Κρήτη, διασφαλίζοντας ότι οι δυνάμεις του θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως οι πραγματικοί φρουροί της Δημοκρατίας απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα εκτροπής.
Η πολιτική παρακαταθήκη και το υπουργικό έργο
Η είσοδος του στην πολιτική το 1974 με τη Νέα Δημοκρατία σήμανε την έναρξη μιας μακράς θητείας, καθώς εκλεγόταν ανελλιπώς μέχρι το 2000 στην Α’ Αθηνών. Ως Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας, πέτυχε την εντυπωσιακή αύξηση του ναυτιλιακού συναλλάγματος και τη βελτίωση των συντάξεων των ναυτικών κατά 70%, ενισχύοντας τον κοινωνικό ιστό ενός κλάδου ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια.
Στο Υπουργείο Μεταφορών, ο Παπαδόγγονας έθεσε τις βάσεις για το Μετρό της Αθήνας και καθιέρωσε τις λεωφορειολωρίδες, ενώ επέβαλε την υποχρεωτική χρήση ζωνών ασφαλείας. Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές που μελετούν την περίοδο της Μεταπολίτευσης, η ικανότητά του να υλοποιεί μεταρρυθμίσεις εν μέσω έντονων αντιπαραθέσεων ήταν εκείνη που επέτρεψε τον εκσυγχρονισμό των υποδομών της πρωτεύουσας.
Η υστεροφημία ενός «υπηρέτη της πατρίδας»
Παρά τα υψηλά αξιώματα, ο Αλέξανδρος Παπαδόγγονας παρέμεινε ένας βαθιά σεμνός άνθρωπος, προτιμώντας πάντα την προσφώνηση «κύριε ναύαρχε». Η επιλογή αυτή αντανακλούσε την πεποίθησή του ότι η υπηρεσία προς την πατρίδα μέσω του Πολεμικού Ναυτικού ήταν η ύψιστη τιμή που μπορούσε να φέρει ένας πολίτης.
Κοινή συνισταμένη των ιστορικών αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι ο Παπαδόγγονας υπήρξε ο συνδετικός κρίκος μεταξύ του στρατεύματος και της πολιτικής ηγεσίας. Η οριστική ένταξη της χώρας στη Δύση και η εδραίωση της δημοκρατικής ομαλότητας φέρουν ανεξίτηλη τη σφραγίδα του, αφήνοντας μια βαριά παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές αξιωματικών και πολιτικών.
