Αιώνιοι φοιτητές: Διαγράφηκαν 308.605 από τα μητρώα των ΑΕΙ – Ποιοι πήραν δεύτερη ευκαιρία

Στην εκκαθάριση 308.605 μη ενεργών φοιτητών προχώρησε το Υπουργείο Παιδείας, ολοκληρώνοντας την πρώτη φάση της διαδικασίας βάσει του νόμου 5224/2025. Η κίνηση αυτή, που αφορά κυρίως τετραετή προγράμματα σπουδών, αποκάλυψε περιπτώσεις φοιτητών που παρέμεναν εγγεγραμμένοι ακόμη και από το 1933, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής για τα ελληνικά πανεπιστήμια.

Η τρέχουσα εκκαθάριση δεν αποτελεί μια απλή διοικητική πράξη, αλλά μια στρατηγική επιλογή εξορθολογισμού που εκκρεμούσε για δεκαετίες στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση. Ιστορικά, η ύπαρξη των “αιωνίων” φοιτητών δημιουργούσε μια πλασματική εικόνα για το δυναμικό των ιδρυμάτων, επηρεάζοντας τη χρηματοδότηση, τον προγραμματισμό των υποδομών και τη διεθνή αξιολόγηση των ΑΕΙ, όπως έχει επισημάνει σε παλαιότερη έκθεσή της η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Οι “πρωταθλητές” των διαγραφών και οι περιπτώσεις-ρεκόρ

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, το Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) ηγείται της λίστας με 86.477 διαγραφές, ακολουθούμενο από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με 30.595. Η έρευνα στα μητρώα έφερε στο φως εντυπωσιακά στοιχεία, καθώς εντοπίστηκαν φοιτητές που είχαν εγγραφεί το 1933 στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1938 στο ΕΚΠΑ, παραμένοντας τυπικά ενεργοί για σχεδόν έναν αιώνα. Συνολικά, 40.759 φοιτητές ανήκαν σε εποχές προγενέστερες της μηχανογράφησης των φοιτητολογίων, γεγονός που καθιστούσε τον εντοπισμό τους αδύνατο μέχρι σήμερα.

Όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Παιδείας, ο συνολικός αριθμός των διαγραφέντων αναμένεται να προσεγγίσει τις 400.000 μέχρι το τέλος του 2026. Η διαδικασία αυτή έρχεται σε συνέχεια των αρχικών εκτιμήσεων για 280.000 διαγραφές, δείχνοντας ότι το μέγεθος του προβλήματος ήταν μεγαλύτερο από το αναμενόμενο. Στελέχη της δημόσιας διοίκησης επισημαίνουν ότι η επικαιροποίηση των καταλόγων θα επιτρέψει στα ιδρύματα να διεκδικήσουν πόρους και προσωπικό με βάση τα πραγματικά δεδομένα των ενεργών φοιτητών.

Ο νόμος 5224/2025 και η “δεύτερη ευκαιρία”

Παρά τη μαζικότητα των διαγραφών, ο νόμος 5224/2025 προέβλεψε μια δικλείδα ασφαλείας για όσους επιθυμούσαν πραγματικά να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Περίπου 35.000 φοιτητές αξιοποίησαν τη “δεύτερη ευκαιρία”, υποβάλλοντας αίτηση και αποδεικνύοντας τη συμμετοχή τους σε εξετάσεις κατά τα τελευταία εξάμηνα. Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι το πλαίσιο δεν είναι άκαμπτο, αλλά στοχεύει στη δίκαιη αντιμετώπιση όσων εργάζονται ή αντιμετωπίζουν κοινωνικές δυσκολίες.

Επιπλέον, από τη διαδικασία εξαιρούνται ρητά τα άτομα με αναπηρία άνω του 50%, ενώ προβλέπεται πίστωση χρόνου για σοβαρούς λόγους υγείας. Η ευελιξία αυτή κρίθηκε απαραίτητη από νομικούς κύκλους που παρακολουθούν την υπόθεση, ώστε να μην πληγούν ευάλωτες ομάδες. Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών υπογραμμίζεται ότι η φοιτητική ιδιότητα πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική σύνδεση με το ακαδημαϊκό αντικείμενο.

Η επόμενη φάση και οι σχολές πενταετούς φοίτησης

Η εκκαθάριση δεν σταματά εδώ, καθώς η δεύτερη φάση έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του 2026. Αυτή θα αφορά 140 σχολές με πενταετή και εξαετή προγράμματα, όπως το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πολυτεχνείο Κρήτης και οι Ιατρικές Σχολές. Υπολογίζεται ότι σε αυτά τα ιδρύματα υπάρχουν επιπλέον 80.000 έως 85.000 λιμνάζοντες φοιτητές, οι οποίοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με τα ίδια κριτήρια διαγραφής αν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις.

Ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, ανέφερε ότι ο εξορθολογισμός του συστήματος είναι προϋπόθεση για τη βελτίωση της θέσης των ελληνικών πανεπιστημίων στις διεθνείς κατατάξεις. Η επόμενη μέρα για τα ΑΕΙ περιλαμβάνει έναν πιο στοχευμένο σχεδιασμό υποδομών, καθώς πλέον τα δεδομένα θα στηρίζονται σε αξιόπιστα στοιχεία και όχι σε μητρώα που περιλαμβάνουν εγγραφές από την εποχή του Μεσοπολέμου.