- Το 17,6% των Ελλήνων νέων 17-24 ετών καταφεύγει στον αυτοτραυματισμό.
- Η έλλειψη συναισθηματικής επεξεργασίας αποτελεί την κύρια αιτία του φαινομένου.
- Ο σωματικός πόνος λειτουργεί ως μέσο ελέγχου του εσωτερικού χάους.
- Η απόκρυψη του σώματος το καλοκαίρι είναι κρίσιμο σημάδι προσοχής.
- Λειτουργούν ειδικές γραμμές στήριξης και προγράμματα από το Υπουργείο Υγείας.
Σοκαριστικά είναι τα στοιχεία για την ψυχική υγεία των νέων στην Ελλάδα, καθώς το 17,6% των ατόμων ηλικίας 17-24 ετών παραδέχεται ότι έχει καταφύγει στον αυτοτραυματισμό. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αδυναμία επεξεργασίας των συναισθημάτων και η κοινωνική απομόνωση μετατρέπουν το σώμα σε πεδίο εκτόνωσης ενός αβάσταχτου ψυχικού πόνου, σε μια προσπάθεια των εφήβων να ελέγξουν το εσωτερικό τους χάος.
| Στοιχείο / Πληροφορία | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Ποσοστό αυτοτραυματισμού (17-24 ετών) | 17,6% (Έρευνα MARC) |
| Κύριες αιτίες | Άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση |
| Σημάδια προσοχής | Μακριά μανίκια το καλοκαίρι, απόκρυψη σώματος |
| Τηλέφωνα Στήριξης | 210-7462290 & 210-7462281 |
| Ωράριο λειτουργίας | 09:00-21:00 (Δευτέρα-Παρασκευή) |
| Επίσημη Ιστοσελίδα | paidikaipsihikiigeia.gov.gr |
Αυτή η αυξητική τάση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά έρχεται ως συνέχεια μιας παγκόσμιας κρίσης στην ψυχική υγεία που πυροδοτήθηκε από την ψηφιακή υπερέκθεση και την αποξένωση. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει ότι οι νέοι σήμερα καλούνται να διαχειριστούν χαοτικές συναισθηματικές καταστάσεις χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία εσωτερικής ρύθμισης, με αποτέλεσμα να στρέφονται στην πρόκληση σωματικού πόνου ως μέσο ανακούφισης.
Έκανα πολύ βαθιές πληγές με τα ίδια μου τα χέρια. Πονούσα αλλά με ανακούφιζε. Ήταν ένας τρόπος εκτόνωσης, σαν να έφευγε ένα βάρος.
Ρία, 36 ετών
Η ανατομία του πόνου: Γιατί οι νέοι στρέφονται στον αυτοτραυματισμό
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της MARC, ένα σημαντικό ποσοστό της Gen Z στην Ελλάδα αντιμετωπίζει αυξανόμενα προβλήματα άγχους και κατάθλιψης. Ο αυτοτραυματισμός λειτουργεί συχνά ως ένας μηχανισμός συναισθηματικής ρύθμισης — η ικανότητα του ατόμου να διαχειρίζεται και να ανταποκρίνεται στο εύρος των συναισθημάτων του με εποικοδομητικό τρόπο — ο οποίος ενεργοποιείται όταν ο ψυχικός πόνος γίνεται αβάσταχτος.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πρόκληση τραυμάτων στο δέρμα βοηθά το άτομο να μετατρέψει έναν αόριστο πόνο σε κάτι συγκεκριμένο και ορατό. Όπως εξηγεί ο ψυχολόγος Πρόδρομος Ταράσης, ο πόνος που ξέρεις από πού πηγάζει είναι ένας πιο εύκολος αντίπαλος σε σχέση με το συναισθηματικό κενό ή τον θυμό που δεν μπορεί να εκφραστεί.
Συχνά, οι ρίζες αυτών των συμπεριφορών βρίσκονται σε τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, όπως η κακοποίηση ή η παραμέληση. Η ανάγκη για ψυχανάλυση και εσωτερική αναζήτηση γίνεται επιτακτική, καθώς πολλές φορές ο αυτοτραυματισμός είναι μια έκκληση για βοήθεια που δεν βρίσκει λέξεις για να διατυπωθεί.
Προτεινόμενο Ναυάγιο στην Κρήτη: Τρεις νεκροί – 25 αγνοούμενοι νότια των Καλών Λιμένων
Η «αποσυναισθηματικοποίηση» της ψηφιακής εποχής
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που εντείνουν το φαινόμενο είναι η έλλειψη εσωτερικής επεξεργασίας των συναισθημάτων. Σε μια εποχή όπου η επιτυχία μετριέται με «λάικ» και εξωγενείς παράγοντες, η εσωτερική ζωή των νέων παραμελείται, οδηγώντας σε ένα αίσθημα κενού που συχνά καλύπτεται με αυτοκαταστροφικές πράξεις.
Κοινωνικοί ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση με τους γονείς παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη. Όταν το οικογενειακό περιβάλλον αποφεύγει να συζητήσει δύσκολα θέματα, όπως μια προβληματική πατρική φιγούρα ή ένα παλαιότερο ατύχημα, το παιδί μένει μόνο του να διαχειριστεί το τραύμα, συχνά καταφεύγοντας σε κρυφές πληγές.
Επιπλέον, η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι διφορούμενη. Ενώ μπορούν να προσφέρουν κοινότητες στήριξης, συχνά προβάλλουν τον αυτοτραυματισμό ως μια διέξοδο τιμωρίας, ενισχύοντας την εσωστρέφεια και την απομόνωση των ευάλωτων εφήβων.
Τα σημάδια που πρέπει να προσέχουν οι γονείς
Η έγκαιρη αναγνώριση των σημαδιών είναι κρίσιμη για την ψυχική υγεία των παιδιών. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η τάση απόκρυψης του σώματος, ειδικά με μακριά μανίκια κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών ψυχικής υγείας, ο αυτοτραυματισμός μπορεί να πάρει και άλλες μορφές, όπως η ανορεξία ή η νυμφομανία, λειτουργώντας πάντα ως ένας τρόπος «τιμωρίας» ή «ελέγχου» του εαυτού. Η λειτουργία νέων κέντρων στήριξης στην Ελλάδα προσφέρει πλέον μια εξειδικευμένη διέξοδο για τις οικογένειες.
Είναι απαραίτητο οι γονείς να έχουν ανοιχτές τις κεραίες τους και να μην αφήνουν τα παιδιά τους στον «αυτόματο». Η επικοινωνία δεν πρέπει να περιορίζεται στις επιδόσεις, αλλά να εστιάζει στο πώς νιώθει το παιδί, προσφέροντας έναν ασφαλή χώρο για την έκφραση του πόνου.
Πρωτοβουλίες και δίκτυα στήριξης στην Ελλάδα
Εν αναμονή των περαιτέρω εξελίξεων, το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF υλοποιεί προγράμματα για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Στόχος είναι η ενημέρωση και η παροχή υπηρεσιών πρόληψης και θεραπείας, ώστε κανένας νέος να μην αισθάνεται ότι η μόνη του διέξοδος είναι ο πόνος.
Η επόμενη μέρα για την ψυχική υγεία στην Ελλάδα απαιτεί μια συλλογική προσπάθεια. Η ενίσχυση της συναισθηματικής νοημοσύνης στα σχολεία και η αποστιγματοποίηση της ψυχοθεραπείας είναι τα απαραίτητα βήματα για να σταματήσει η σιωπηλή αυτή επιδημία που πληγώνει τη νέα γενιά.
Πώς να στηρίξετε έναν νέο που αυτοτραυματίζεται
- Διατηρήστε ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας χωρίς κριτική ή τιμωρητική διάθεση.
- Παρατηρήστε αλλαγές στην ένδυση, όπως η χρήση μακριών μανικιών σε ζεστό καιρό.
- Ενθαρρύνετε την έκφραση συναισθημάτων μέσω του λόγου ή της τέχνης.
- Αναζητήστε άμεσα βοήθεια από εξειδικευμένο ψυχολόγο ή παιδοψυχολόγο.
- Ενημερωθείτε για τα κρατικά προγράμματα ψυχοκοινωνικής στήριξης νέων.
