ΑΕΙ: Στην κορυφή το ΕΜΠ για το 2026 – Οι μεγάλες ανατροπές στην κατάταξη της ΕΘΑΑΕ

Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) διατηρεί τα πρωτεία στην ποιότητα σπουδών, σύμφωνα με την επίσημη αξιολόγηση της ΕΘΑΑΕ για το 2026. Η κατάταξη, η οποία συνδέεται άμεσα με την κρατική χρηματοδότηση, αναδεικνύει το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) ως τον μεγάλο κερδισμένο της χρονιάς, καθώς σημείωσε εντυπωσιακό άλμα στη μοριοδότησή του.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί τον καρπό της εφαρμογής του νόμου 4653/2020, ο οποίος εισήγαγε για πρώτη φορά τη σύνδεση της αξιολόγησης με την κατανομή των πόρων. Πλέον, η ετήσια χρηματοδότηση των ιδρυμάτων δεν βασίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως ο αριθμός των φοιτητών, αλλά ενσωματώνει ποιοτικούς δείκτες που επιβραβεύουν την αριστεία.

Η ακτινογραφία της κατάταξης και οι μεγάλες ανατροπές

Στην κορυφή της λίστας για το 2026 παραμένει το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το οποίο μάλιστα κατάφερε να αυξήσει σημαντικά τη συνολική του βαθμολογία. Η πρωτιά αυτή αντανακλά τη σταθερή προσήλωση του ιδρύματος στην ερευνητική αριστεία και τη συνεχή βελτίωση των ακαδημαϊκών του δραστηριοτήτων.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη έκπληξη της φετινής κατάταξης έρχεται από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ). Το ίδρυμα πραγματοποίησε ένα εντυπωσιακό άλμα, ανεβαίνοντας από την πέμπτη θέση στην τρίτη θέση της γενικής κατάταξης, ξεπερνώντας το ΑΠΘ, ενώ το ΕΚΠΑ διατηρεί τη δεύτερη θέση επιβεβαιώνοντας το υψηλό του κύρος.

Σημαντική άνοδο κατέγραψε και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το οποίο από την έβδομη θέση πέρυσι, κατάφερε φέτος να πλασαριστεί στην πρώτη πεντάδα. Αντίθετα, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο υποχώρησε στην έκτη θέση, αν και παραμένει πάνω από το όριο των 2.000 μορίων, το οποίο φέτος «έχασε» το Πολυτεχνείο Κρήτης.

Πώς το 30% της χρηματοδότησης συνδέεται με την ποιότητα

Το σύστημα χρηματοδότησης των ΑΕΙ είναι πλέον διττό. Ενώ το 70% των πόρων κατανέμεται με βάση τις λειτουργικές ανάγκες και τον πληθυσμό των φοιτητών, το υπόλοιπο 30% εξαρτάται από την αξιολόγηση της ΕΘΑΑΕ. Αυτό το ποσοστό λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για τα ιδρύματα να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους.

Τα πανεπιστήμια αξιολογούνται σε τρεις από πέντε ενότητες κριτηρίων που επιλέγουν τα ίδια. Η πρώτη ενότητα, που αφορά τη βελτίωση των ακαδημαϊκών δραστηριοτήτων, είναι υποχρεωτική για όλους. Εδώ προσμετρώνται ο μέσος χρόνος λήψης πτυχίου και οι διεθνείς κατατάξεις, την ώρα που η έκθεση της ΕΘΑΑΕ αναδεικνύει την ανάγκη για ταχύτερη αποφοίτηση.

Άλλες ενότητες περιλαμβάνουν την αριστεία στην έρευνα, τη διεθνοποίηση με ξενόγλωσσα προγράμματα και την ποιότητα του πανεπιστημιακού περιβάλλοντος. Η ενίσχυση της έρευνας υποστηρίζεται και από την πρόσφατη κατανομή 450 νέων θέσεων ΔΕΠ, που στοχεύει στην ανανέωση του επιστημονικού δυναμικού.

Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι της πενταετίας

Σύμφωνα με τις αναλύσεις ειδικών συμβούλων εκπαιδευτικής πολιτικής, η περίοδος 2021-2025 εμφάνισε σημαντικές αποκλίσεις στις επιδόσεις. Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι ιδρύματα όπως το Ιόνιο και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων πέτυχαν βελτίωση άνω του 40% στη μοριοδότησή τους.

Στον αντίποδα, καταγράφηκε μείωση επιδόσεων σε ιστορικά ιδρύματα όπως το Πάντειο (-24,2%) και το Διεθνές Πανεπιστήμιο (-22,1%). Αυτές οι διακυμάνσεις οφείλονται συχνά στη δυσκολία προσαρμογής στα νέα ανταγωνιστικά κριτήρια έρευνας και ανάπτυξης (R&D) που θέτει η ΕΘΑΑΕ.

Η ανάγκη για συνεχή αναβάθμιση γίνεται επιτακτική, ειδικά καθώς η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων αναμένεται να εντείνει τον ανταγωνισμό για την προσέλκυση φοιτητών και πόρων. Η εξωστρέφεια και η διασύνδεση με την αγορά αποτελούν πλέον μονόδρομο για τα δημόσια ΑΕΙ.

Η επόμενη μέρα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση

Ο πρύτανης του ΕΜΠ, Ιωάννης Χατζηγεωργίου, τόνισε πως η νέα πρωτιά αντανακλά τα υψηλά ποιοτικά πρότυπα του ιδρύματος στην εκπαίδευση και την έρευνα. Η στρατηγική του Πολυτεχνείου εστιάζει πλέον στην καινοτομία και την ανάπτυξη τεχνοβλαστών (startups), τομείς που πριμοδοτούνται στην αξιολόγηση.

Για τα υπόλοιπα ιδρύματα, η πρόκληση έγκειται στην ορθολογική επιλογή των ενοτήτων αξιολόγησης. Η δυνατότητα επιλογής κριτηρίων επιτρέπει σε κάθε πανεπιστήμιο να αναδείξει τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα, είτε αυτά αφορούν τη διεθνοποίηση είτε την κοινωνική προσφορά.

Εν αναμονή των νέων χρηματοδοτικών ροών, τα ΑΕΙ καλούνται να επενδύσουν στην ψηφιοποίηση και την προσβασιμότητα. Η βελτίωση του πανεπιστημιακού περιβάλλοντος δεν είναι πλέον μια τυπική υποχρέωση, αλλά ένας κρίσιμος δείκτης που μεταφράζεται σε εκατομμύρια ευρώ για τις υποδομές τους.