ΑΑΔΕ: Επιχείρηση «Αχυράνθρωποι» – Πώς 380 εικονικές επιχειρήσεις «φέσωσαν» το Δημόσιο με 24 εκατ. ευρώ

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) ολοκλήρωσε την επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», εξαρθρώνοντας τρία μεγάλα κυκλώματα που χρησιμοποιούσαν 380 εικονικές επιχειρήσεις στον κλάδο της εστίασης. Η συνολική ζημία από ανεξόφλητους φόρους και εισφορές ΕΦΚΑ αγγίζει τα 24,6 εκατομμύρια ευρώ, αποκαλύπτοντας μια συστηματική μέθοδο εξαπάτησης μέσω της διαδοχής νομικών οντοτήτων.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας πολυεπίπεδης έρευνας που ξεκίνησε από την Αττική, εστιάζοντας σε ύποπτα μοτίβα λειτουργίας στον κλάδο της εστίασης και της διασκέδασης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια καλά οργανωμένη δομή που εκμεταλλευόταν τα κενά στη διακυβέρνηση των επιχειρήσεων για να συσσωρεύει χρέη χωρίς συνέπειες, όπως φάνηκε και στο πρόσφατο βίντεο από την κρύπτη με τα μετρητά.

Το μοντέλο δράσης και οι «αόρατοι» διαχειριστές

Σύμφωνα με την αναλυτική παρουσίαση της ΑΑΔΕ, το δίκτυο με τις 380 επιχειρήσεις-φαντάσματα λειτουργούσε με τη μέθοδο της διαδοχής. Τα μέλη δημιουργούσαν οφειλές σε μια οντότητα και στη συνέχεια την αδρανοποιούσαν, μεταφέροντας τη δραστηριότητα σε νέο ΑΦΜ, συχνά στην ίδια ή γειτονική διεύθυνση.

Κρίσιμο εύρημα αποτέλεσε το γεγονός ότι οι νόμιμοι εκπρόσωποι ήταν συχνά πρόσωπα μη ταυτοποιήσιμα ή «αχυράνθρωποι» που δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματική διοίκηση. Οι εργαζόμενοι λάμβαναν οδηγίες τηλεφωνικά από άγνωστα πρόσωπα, στα οποία παρέδιδαν και τις ημερήσιες εισπράξεις.

Η δυσχέρεια εξακρίβωσης της πραγματικής εκμετάλλευσης ήταν εσκεμμένη, καθώς η λειτουργία αλυσίδων καταστημάτων υλοποιείτο μέσω πολλαπλών νομικών οντοτήτων. Αυτό καθιστούσε τις οφειλές πρακτικά ανεπίδεκτες είσπραξης, αυξάνοντας τον κίνδυνο για αυτόματες κατασχέσεις στους τραπεζικούς λογαριασμούς των εμπλεκομένων.

Η καινοτόμος χρήση της μετρικής Jaccard

Η εξάρθρωση του κυκλώματος κατέστη εφικτή χάρη σε μια πρωτοποριακή μεθοδολογία ανάλυσης μεγάλων δεδομένων. Η ΑΑΔΕ χρησιμοποίησε τη μετρική Jaccard — έναν στατιστικό δείκτη που μετρά την ομοιότητα μεταξύ δειγμάτων — για να εντοπίσει τις δυαδικές σχέσεις μεταξύ 205 φυσικών προσώπων και 380 εταιρειών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η μέθοδος αυτή μετέτρεψε τον τεράστιο όγκο διοικητικών πληροφοριών σε μια δομημένη εικόνα δικτύου. Η δικτυακή απεικόνιση επέτρεψε στους ελεγκτές να εντοπίσουν σταθερά πρότυπα επαναλαμβανόμενης συνύπαρξης σε εταιρικά σχήματα, αποκαλύπτοντας τις κρίσιμες εταιρικές διαδρομές.

Η μεθοδολογία περιλάμβανε την ποσοτικοποίηση της επικάλυψης του εταιρικού αποτυπώματος των υπόπτων. Έτσι, αναδείχθηκε ότι οι κοινές συμμετοχές δεν ήταν τυχαίες, αλλά αποτελούσαν μέρος ενός συγκροτημένου σχεδίου φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής.

Η ακτινογραφία των τριών μεγάλων κυκλωμάτων

Η έρευνα κατέληξε στον εντοπισμό τριών διακριτών «συστημάτων» με τεράστια οικονομική επιφάνεια. Το Κύκλωμα Α ήταν το μεγαλύτερο, περιλαμβάνοντας 87 εταιρείες με συνολικές οφειλές 17,56 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων τα 6,16 εκατ. αφορούσαν εισφορές προς τον ΕΦΚΑ.

Το Κύκλωμα Β εκτεινόταν σε 61 εταιρείες με χρέη 3,6 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ το Κύκλωμα Γ, αν και μικρότερο, περιλάμβανε 45 εταιρείες με οφειλές 3,45 εκατομμυρίων ευρώ. Η συνολική εικόνα δείχνει μια συστηματική αφαίμαξη των δημόσιων ταμείων μέσω της εικονικότητας.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η μεθοδολογία αυτή είναι πλέον αναπαραγώγιμη. Αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ μπορεί να τη χρησιμοποιήσει στο μέλλον για τον εντοπισμό παρόμοιων υποθέσεων με πολλαπλούς ρόλους και συχνές μεταβολές στη διοίκηση επιχειρήσεων.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η φορολογική διοίκηση προσανατολίζεται πλέον σε ακόμη πιο στοχευμένες ελεγκτικές ενέργειες, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία ως βασικό όπλο. Η ιεράρχηση των υποσυνόλων για περαιτέρω έλεγχο και απόδοση ευθυνών βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με την ΑΑΔΕ να δεσμεύεται για πλήρη διαλεύκανση των διασυνδέσεων.

Η επόμενη μέρα περιλαμβάνει την αυστηροποίηση του Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων και τη στενότερη παρακολούθηση της διαδοχής επιχειρήσεων. Οι αρχές προειδοποιούν ότι η χρήση «αχυρανθρώπων» δεν αποτελεί πλέον ασφαλές καταφύγιο, καθώς τα ψηφιακά ίχνη οδηγούν πλέον με ακρίβεια στους πραγματικούς δικαιούχους.