Υεμένη: Ο χάρτης των συγκρούσεων και η κατάρρευση της συμμαχίας του Κόλπου

Ο δεκαετής εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, καθώς η ρήξη μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων απειλεί να διαλύσει το κοινό μέτωπο κατά των Χούθι. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η πρόσφατη προέλαση των αυτονομιστών του νότου αναδιατάσσει τον χάρτη ισχύος σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο.

Η σύγκρουση στην Υεμένη, η οποία πυροδοτήθηκε στα τέλη του 2014 όταν το κίνημα των Χούθι ανέτρεψε τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, αποτελεί σήμερα μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει ένα περίπλοκο πλέγμα τοπικών αντιπαλοτήτων και γεωπολιτικών συμφερόντων, όπου οι άλλοτε σύμμαχοι του Κόλπου βρίσκονται πλέον σε τροχιά σύγκρουσης, επηρεάζοντας άμεσα την ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η κυριαρχία των Χούθι και ο «Άξονας της Αντίστασης»

Το κίνημα των Χούθι, γνωστό επίσημα ως Ansar Allah, παραμένει η κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στη χώρα, ελέγχοντας την πρωτεύουσα Σαναά και τα πολυπληθή βόρεια υψίπεδα. Εκτιμάται ότι υπό τον έλεγχό τους βρίσκεται το 60% έως 65% του πληθυσμού της Υεμένης. Παρά τις πολυετείς αεροπορικές επιδρομές από τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία, οι Χούθι έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, αναπτύσσοντας πυραυλικές δυνατότητες και drones που πλήττουν ζωτικές υποδομές.

Ενταγμένοι στον υποστηριζόμενο από το Ιράν «Άξονα της Αντίστασης», οι Χούθι έχουν διευρύνει το πεδίο δράσης τους, στοχεύοντας εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα ως ένδειξη συμπαράστασης στους Παλαιστίνιους. Η στρατηγική αυτή τους έχει προσδώσει γεωπολιτικό αποτύπωμα που ξεπερνά τα σύνορα της Υεμένης, καθιστώντας τους κεντρικό παίκτη στις περιφερειακές ισορροπίες της Μέσης Ανατολής.

Το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο και η ρήξη του Κόλπου

Η πρόσφατη κλιμάκωση πυροδοτήθηκε από το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), μια αυτονομιστική οργάνωση που εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το STC επιδιώκει την απόσχιση του νότου, ο οποίος ήταν ανεξάρτητο κράτος μέχρι την ενοποίηση του 1990. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025, όταν η οργάνωση κατέλαβε εκτεταμένες περιοχές στις επαρχίες Χαντραμούτ και Αλ Μάχρα, φτάνοντας μέχρι τα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας.

Αυτή η κίνηση οδήγησε σε μια επικίνδυνη διπλωματική κλιμάκωση, με τον ηγέτη του STC, Αϊνταρούς Αλ-Ζουμπαϊντί, να αμφισβητεί ανοιχτά την επιρροή του Ριάντ. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω όταν διακόπηκε η λειτουργία στο αεροδρόμιο της Άντεν, αποκαλύπτοντας το βαθύ χάσμα μεταξύ των δύο δυνάμεων του Κόλπου σχετικά με τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.

Η παράλυση του Προεδρικού Ηγετικού Συμβουλίου

Το οκταμελές Προεδρικό Ηγετικό Συμβούλιο (PLC), υπό την ηγεσία του Ρασάντ αλ-Αλίμι, αποτελεί τη διεθνώς αναγνωρισμένη αρχή, αλλά η ισχύς του φθίνει δραματικά. Αν και σχηματίστηκε στο Ριάντ το 2022 για να ενώσει τις δυνάμεις κατά των Χούθι, το συμβούλιο έχει παραλύσει από τις εσωτερικές διαιρέσεις. Μετά την επίθεση του STC τον Δεκέμβριο, ο έλεγχος της κυβέρνησης περιορίζεται πλέον σε απομονωμένους θύλακες, εξαρτώμενος σχεδόν αποκλειστικά από τη σαουδαραβική αεροπορική ισχύ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η αποχώρηση των δυνάμεων των ΗΑΕ το 2020 δεν σήμανε το τέλος της επιρροής τους, αλλά τη μετάβαση σε έναν πόλεμο μέσω αντιπροσώπων. Το Άμπου Ντάμπι παραμένει προσηλωμένο στην ανάσχεση του πολιτικού Ισλάμ, στοχεύοντας κυρίως στην οργάνωση al-Islah, η οποία διατηρεί δεσμούς με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και ελέγχει τις πετρελαιοφόρες περιοχές του Μαρίμπ.

Η επόμενη μέρα για τη γεωπολιτική ισορροπία

Η παρουσία των Εθνικών Δυνάμεων Αντίστασης υπό τον Τάρεκ Σάλεχ προσθέτει έναν ακόμα παράγοντα στην εξίσωση. Η δύναμη αυτή, αν και υποστηρίχθηκε αρχικά από τα ΗΑΕ, διατηρεί δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία και επιδιώκει μια ενιαία Υεμένη, λειτουργώντας ως αντίβαρο τόσο στους Χούθι όσο και στους αυτονομιστές του νότου. Η στάση τους θα είναι καθοριστική για το αν η χώρα θα οδηγηθεί σε πλήρη κατακερματισμό.

Εν αναμονή των εξελίξεων, οι διεθνείς παρατηρητές τονίζουν ότι η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Ριάντ και Άμπου Ντάμπι υπερβαίνει τα σύνορα της Υεμένης, επηρεάζοντας τη συνοχή του OPEC+ και την περιφερειακή σταθερότητα. Η επόμενη μέρα αναμένεται να κριθεί από την ικανότητα των περιφερειακών δυνάμεων να βρουν μια νέα φόρμουλα συνύπαρξης, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να μετατρέψει την Υεμένη σε ένα μόνιμο πεδίο ασύμμετρου πολέμου με παγκόσμιες επιπτώσεις.